Tục bắt vợ của người h’mông ở Mù Sang

Đồng bào Mông vẫn còn lưu giữ được nhiều phong tục tập quán độc đáo. Trong đó, đặc sắc nhất phải kể đến tục bắt vợ của người h’mông, hay còn gọi là cướp vợ. Ngày nay, tục lệ cưới xin của người Mông ở Mù Sang (Phong Thổ – Lai Châu) tuy có nhiều thay đổi nhưng vẫn giữ được nét truyền thống của dân tộc.

Tục lấy vợ của người H’Mông

Trước đây, hôn nhân của người Mông ở Mù Sang thường mang tính “mua bán”, thông qua việc thách cưới của nhà gái. Ngày xưa, các chàng trai để lấy được vợ phải tốn 120kg thịt lợn, 120 bát rượu, 20kg gạo và nhiều lễ vật khác.

Hiện nay, trai gái người Mông được tự do tìm hiểu và tự quyết định hôn nhân của mình. Nếu ưng thuận, họ sẽ về báo cáo với bố mẹ, dòng họ. Khi đó nhà trai sẽ mời ông mối sang đánh tiếng dạm hỏi. Nếu nhà gái ưng thuận, hai bên sẽ định ngày tốt rồi tiến hành lễ ăn hỏi (hẹn cưới) sau đó là lễ cưới (đón dâu).

Tục "kéo vợ" ở Mù Sang

Trong thực tế có rất nhiều đôi trai gái yêu nhau tha thiết nhưng không được gia đình cha mẹ đồng ý. Thế nên tục “bắt vợ” là một giải pháp hữu hiệu cho đôi lứa đến được với nhau.

Ai đã từng được chứng kiến tục “bắt vợ”, hẳn người đó sẽ hiểu rõ hơn nét văn hóa độc đáo của dân tộc Mông. Chàng thanh niên Ma A Sùng sinh ra và lớn lên ở bản Sin Chải (xã Mù Sang). Còn Hảng Thị Xua lại lớn lên ở bản Mù Sang. Họ quen nhau trong một lần đi làm rẫy. Ngày tháng trôi qua, tình cảm của đôi trai gái ngày càng thắm đượm, họ thề nguyền cùng chung sống bên nhau suốt đời và hẹn ngày đến “bắt về”.

Kế hoạch bắt vợ của người h’mông

Chàng trai về thưa chuyện với bố mẹ và mọi người trong gia đình lập kế hoạch “kéo dâu”. Mọi chuyện được tính toán trong bí mật, gia đình nhà gái không hề hay biết điều gì, cô gái vẫn đi lấy củi, địu nước, làm nương. Rồi một ngày như đã hẹn Ma A Sùng xuất hiện ở nhà Xua. Theo kế hoạch, đang lúc tâm sự thì bạn của Sùng đến giúp anh kéo Xua về nhà.

Sau khi Ma A Sùng mang được người yêu về nhà, gia đình nhà trai mổ gà để làm lễ quét phép. Đồng thời gia đình nhà trai mời một người hàng xóm sang ăn cơm để chứng kiến việc kéo vợ và ngày hôm sau, người hàng xóm này mang 1 chai rượu, một đôi gà đến thông báo cho nhà gái biết rằng con gái nhà mình đã đi với Sùng.

Sau 3 ngày từ khi cô gái được kéo về ở nhà chàng trai, nếu cô gái không đồng ý, cô sẽ mời chàng trai uống 1 bát rượu, còn cô uống 1 bát để cảm ơn chàng trai đã yêu thương mình và xin được làm bạn. Trong trường hợp cô gái đồng ý làm vợ thì gia đình chàng trai sẽ chuẩn bị những thứ tiếp theo cho việc cưới xin.

Xua sau khi ở nhà Sùng 3 ngày cùng đi nương, sinh hoạt với gia đình, cô đã đồng ý nhận lời lấy Sùng làm chồng. Sau đó bố mẹ Sùng nhờ một người đàn ông đi làm mối cho con mình. “Tua lềnh xa” (người làm mối) sang nhà cô gái với mục đích hỏi nhà gái cần những thứ gì cho lễ ăn hỏi và lễ cưới. Trong lễ ăn hỏi, chủ hôn là chú của Sùng cùng với các chàng trai trong bản (tất cả là 8 người) mang các lễ vật đã thỏa thuận trước giữa người làm mối và nhà gái. Trong lễ vật bắt buộc phải có một con gà trống, 1 chai rượu và chỉ màu. Lễ xin định ngày cưới (Nu hâu ché) có nghĩa là nối lời khi gia đình nhà Sùng đã chọn được ngày lành tháng tốt, trưởng họ sang nhà gái thỏa thuận định ngày cưới và lễ vật trong ngày cưới. Sau 1 tuần lễ cưới chính thức được tổ chức.

Lễ cưới chính thức sau khi kéo được vợ

Đến lễ cưới chính thức (Sì chin hâu ché), nhà Sùng mang lễ vật sang nhà gái từ chiều hôm trước. Lễ dẫn cưới gồm có 600.000 đồng, 60kg thịt lợn, 60 bát rượu, gạo… trong đó gà trống là lễ vật quan trọng nhất. Lễ đón dâu được tổ chức vào sáng hôm sau. Cô dâu mặc áo màu đỏ, váy hoa, đầu quấn khăn xanh. Lễ cưới diễn ra trong những cuộc mời rượu, đối đáp giữa các thanh niên, thiếu nữ. Sau đó cô dâu làm lễ cúng tổ tiên, ma nhà, ma cửa… để về nhà chồng. Khi về nhà chồng, gia đình nhà Sùng bày một mâm cơm cúng tổ tiên để ra mắt con dâu.

Có thể nói, có rất nhiều tục lệ với những ràng buộc khắt khe, song bên trong đó đều chứa đựng những yếu tố nhân văn, trên cơ sở đoàn kết yêu thương đùm bọc lẫn nhau và bảo lưu các giá trị văn hóa của họ. Người Mông cũng như những dân tộc khác luôn coi trọng chế độ hôn nhân một vợ, một chồng. Hôn nhân chính là kết quả của tình yêu tự nguyện, các cuộc “bắt vợ” chỉ là sự khẳng định thêm tình yêu mãnh liệt, khát vọng về một gia đình hạnh phúc.

Sỹ Đức

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*