Người Kinh Bắc Bắc Ninh với thú chơi chim bồ câu độc đáo

Thú chơi chim bồ câu hay có cách gọi khác là “Phóng điểu”, từ lâu đã trở thành một món ăn tình thần của người dân Kinh Bắc Bắc Ninh vào mỗi dịp lễ hội, lâu dần nó trở thành nét đẹp văn hóa không chỉ có ở Bắc Ninh mà con lan sang các khu vực lân cận. Từ nhiệm vụ huấn luyện các “bưu tá triều đình” xa xưa, người dân Kinh Bắc Bắc Ninh giờ đây đã phát triển bộ môn huấn luyện chim bồ câu thành nét văn hóa hết sức độc đáo với màn biểu diễn thu hút đông đảo người xem.

Bắc Ninh là vùng đất “mỹ tục khả phong” có bề dày truyền thống lịch sử, văn hiến lâu đời, có nhiều nét văn hóa đặc trưng, trong đó không thể kể đến là thú thả chim bồ công. Theo ông Mẫn Bá Duy, chủ nhiệm CLB Liên Hiệp phóng điểu huyện Yên Phong (Bắc Ninh), thú nuôi chim bồ câu đã có từ lâu ở vùng Kinh Bắc.

Tương truyền, từ thời nhà Lý, người dân đã được vua giao trọng trách huấn luyện chim bồ câu để làm nhiệm vụ đưa thư mật từ biên ải về kinh độ. Sau khi chiến tranh chấm dứt, những chú chim bồ câu được người dân nghiên cứu chuyển sang nuôi huấn luyện để phục vụ hội thi và biểu diễn.

“Phóng điểu” nét đẹp văn hóa của người Kinh Bắc Bắc Ninh

Cứ sau mỗi mùa thu hoạch, nhiều người đam mê bộ môn này lại tập trung tại đình, sân kho hoặc bờ đê để tổ chức hội thi “Phóng điểu”. Trong tiết trời trong xanh, những chú chim bồ câu bay từng đàn, lượn vòng rồi vút lên, những ánh mắt của người xem nhìn theo tươi cười và tán thưởng. Hội thị đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của người dân xứ KInh Bắc, gửi gắm bao ước mơ về một vụ mùa bội thu, đất nước an bình. Từ hội thi, người dân đã phát triển thành thú chơi nuôi thả chim bồ câu và lưu truyền cho đến ngày nay.

Bắc ninh

Ông Trần Văn Hiện, một trong những người nổi tiếng nuôi chim bồ câu mát tay và giành được nhiều giải thưởng nhất chia sẻ rằng. Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã được theo chân ông nội quẩy đôi quang gánh mang lồng chim thi hội. Với hơn 40 năm nuôi chim bồ câu, ông không nhớ là mình đã gặt hái được bao nhiêu giải thưởng nữa, từ hội làng, hội phường đến cấp tỉnh.

Hiện nay, nhà ông đang nuôi khoảng 65 con chim bồ câu với 2 lồng chim nuôi để mang đi thi và biểu diễn.

Huấn luyện chim bồ câu không phải là điều dễ dàng

Để có được đàn chim bồ câu đạt chuẩn, theo kinh nghiệm của ông, người chơi phải mất khoảng 3 tháng để huấn luyện. 

Ghép đàn là một trong những khâu quan trọng nhất để có được đàn chim đẹp. Bên cạnh đó thì nguồn gốc chim bố, mẹ phải nhanh nhẹn, khỏe mạnh, không dị tật, nuôi hoàn toàn bằng thóc nếp.  

Chim để đi thi phải đảm bảo các yếu tố: Mình chắc nịch, nhiều lông, ít thịt, cánh trường, mắt tròn, con ngươi nhỏ và chính giữa mắt. Những chú chim bồ câu khi mới mua về được gia chủ chăm như báu vật, chúng được cho ăn, tẩm bổ như thóc nếp, uống nước mưa,… Sau khoảng một tháng thì đẻ con, sau đó lại tiếp tục công đoạn chăm bẵm để thế hệ con lại đẻ ra thế hệ tiếp. Lúc đó mới bắt đầu tuyển chọn những con đủ tiêu chuẩn để luyện. Đàn chim có ba thế hệ gồm ông, cha và con, thì đôi chim ông bà rất quan trọng được coi là đầu đàn. Việc dẫn dắt đàn chim có tốt hay không phụ thuộc vào việc huấn luyện bộ đôi chim đầu đàn này.

Thời gian đầu huấn luyện giúp chim đầu đàn định vị nơi cất cánh và hạ cánh cùng một điểm, đòi hỏi người nuôi phải có tính kiên trì cao. Sáng, người nuôi chim phải mở cửa nồng để chim bay lên. Khi chúng đã quen bay lên rồi hạ xuống sân nhà được khoảng 1 tuần, người nuôi chim lại tiếp tục mang lồng chim ra đầu ngõ mở rồi đuổi chúng bay lên.

Sau đó cứ tiếp tục xua chúng bay lên ở cự ly xa hơn. Đàn chim bay lên chụm lại không được bay tản ra mỗi con một hướng, đòi hỏi người nuôi chim phải có cách mở nồng sao cho thật nhanh và dứt khoát. Mở nồng làm sao để đôi chim đầu đàn vọt lên trước, các con chim khác đồng loạt vỗ cánh bay vọt lên theo, mỗi lần mở lồng như thế chỉ vỏn vẹn trong vài giây.

Cả đàn chim đông tới 10 con như vậy, khi bay lên phải xếp theo hình xoáy trôn ốc lên trời cao với bán kính không quá 50m. Khi chúng cất cánh bay cao đến bao giờ người dưới đất nhìn thấy cả đàn chim chụm lại chỉ to bằng cái chén uống nước, khi hạ cánh phải đầy đủ quân số là đạt chuẩn.

Cả đàn bay cùng nhưng có con bay thấp, có con bay cao hoặc bay lẻ đàn đầu là không đạt yêu cầu. Khi mà người nuôi chim đã huấn luyện được đàn chim bay chụm, bay cao đến mức thượng chim bằng cái chén uống nước thì khi ấy có thể tự tin xách lồng đi thi hội được.

Thú nuôi chim bồ câu chỉ có ở Kinh Bắc Bắc Ninh

Mỗi cặp chim bồ công được bán với giá 200.000 đồng nhưng những cặp chim đạt giải có giá cao hơn, khoảng 3 triệu đồng/cặp. Thậm chí có những đôi chim được trả giá rất cao lên tới 30 triệu đồng, nhưng thường chủ nuôi sẽ không bán.

Ông Hà giải thích “Chim bồ câu là loài chim đại diện cho hòa bình, chúng có mặt trên rất nhiều nơi trên thế giới, tuy nhiên thú vui nuôi chim bồ câu chỉ có ở Việt Nam. Vì vậy, dù có được trả giá cao đến mấy thì rất ít khi người chơi đem bán”

Hiện nay, trên toàn tỉnh Bắc Ninh có khoảng gần 600 người tham gia nuôi thả chim bồ câu chuyên nghiệp với gần 1000 đàn chim, tương ứng với 10.000 con tập trung tại các huyện như Yên Phong, Quế Võ, Tiên Du,.. Trong những năm gần đây, hoạt động nuôi thả chim bồ câu ở tỉnh Bắc Ninh rất phát triển, có tổ chức và chuyên nghiệp hơn với lượng người chơi lớn, nhiều đàn chim.

Nuôi thả chim bồ câu không chỉ là thú vui tao nhã mà còn thể hiện nét đẹp văn hóa của người dân Kinh Bắc Bắc Ninh. Để phát triển hoạt động này, từ tháng 5/2018, tỉnh Bắc Ninh đã tổ chứng nuôi thả chim bồ câu tại các điểm công cộng trên địa bàn thành phố như Công viên Nguyễn Văn Cừ, tượng đài các anh hùng liệt sỹ, Tượng đài Lý Thái Tổ, Trung tâm văn Hóa Kinh Bắc. Đây là hoạt động quảng bá văn hóa nuôi thả chim bồ câu bay của người dân Kinh Bắc, tạo điểm nhấn giữa lòng thành phố, hướng tới xây dựng thành phố hòa bình, xanh sạch đẹp, góp phần phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh.

Như Quỳnh

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*