Chung sống thân thiện với mặn, hạn

Thứ sáu, ngày 8 tháng 4 năm 2016 | 13:47

KTNT - So sánh chuỗi số liệu về nhiệt độ, lượng mưa, thời điểm bắt đầu mùa mưa, mức độ hạn và xâm nhập mặn ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trong gần 100 năm qua, thấy mùa khô năm 2015 – 2016 đến sớm hơn, kéo dài hơn, lượng mưa ít hơn và thời điểm bắt đầu mùa mưa vừa trễ hơn vừa kết thúc sớm hơn trung bình nhiều năm. Nguyên nhân được xác định do cả  thiên tai  (do El Nino mạnh cộng thêm biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp) và nhân tai do phá rừng, xây dựng hệ thống đê bao khép kín để sản xuất lúa vụ ba đã khiến không gian trữ nước trong mùa lũ của vùng Đồng Tháp Mười và Tứ Giác Long Xuyên bị “tê liệt”. Nhiều tỉnh ở Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên đã phải công bố tình trạng thiên tai.

Tác hại của hạn ở Tây Nguyên và hạn – xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long là đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại không nhỏ cho sản xuất và khó khăn cho đời sống người dân trồng lúa, trồng mía, cây ăn quả, cây càphê, hồ tiêu; thiếu nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt.

Thấu hiểu những khó khăn của người trồng lúa, trồng mía, cây ăn trái, càphê, hồ tiêu…, Chính phủ và lãnh đạo các địa phương đã có nhiều chính sách hỗ trợ bà con, như: xem xét việc khoanh nợ, gia hạn nợ, hỗ trợ các địa phương bị hạn, mặn gần ngàn tỷ đồng; các địa phương có nhiều cách hỗ trợ bà con nước sinh hoạt; ngành nông nghiệp chỉ đạo sát sao việc xuống giống, tái cơ cấu cây trồng…

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, các giải pháp hạn chế thiệt hại do hạn và mặn cần tiếp tục triển khai, nhất là tận dụng tốt nguồn nước do Trung Quốc và Lào xả nước từ các đập thủy điện nhằm hỗ trợ chúng ta. Nhưng về lâu dài, cần xác định, hạn - mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long, hạn ở miền Trung, Tây Nguyên sẽ còn tiếp tục diễn biến phức tạp với cường độ có thể còn mạnh hơn để từ đó Chính phủ, ngành nông nghiệp, các địa phương và người dân xây dựng kế hoạch, giải pháp sống chung nhằm không chỉ giảm nhẹ thiệt hại đến mức thấp nhất mà còn có thể khai thác tốt những biến chuyển khí hậu này.

Nhiều chuyên gia cho biết, lâu nay ta luôn coi xâm nhập mặn sâu là thách thức lớn phải giải quyết. Điều này tuy đúng nhưng sẽ là chuẩn xác hơn khi chúng ta xác định xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ còn tiếp tục với tần suất và cường độ có thể mạnh hơn năm nay để từ đó có quy hoạch rõ ràng cho vùng mặn nhiều nuôi trồng cây con gì, vùng mặn vừa lựa chọn cây con gì, vùng mặn ít dùng cây con gì. Theo đó, phải hạn chế diện tích lúa, nhất là lúa vụ ba vì sản xuất lúa gạo cho lợi nhuận thấp hơn cây trồng, con nuôi khác và sản xuất lúa gạo của ta đã đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và vẫn giữ vị trí cao trong các nước xuất khẩu gạo. Đồng thời, các cơ sở nghiên cứu khoa học cần tiếp tục nghiên cứu, lai tạo các giống cây, con chịu hạn và độ mặn cao. Các đơn vị khuyến nông và người nông dân cần mở rộng hệ thống canh tác tiết kiệm nước, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngành thủy lợi nghiên cứu chỉnh sửa hệ thống thủy lợi phục vụ ngọt hóa sang chung sống với mặn – hạn ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Làm tốt những việc này, mặn có thể là cơ hội để chúng ta thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp khu vực trọng điểm này theo hướng chung sống thân thiện với thiên nhiên.

              Hiền Trang

 

 

  

Ý kiến bạn đọc

Mã xác nhận